Şiir Nasıl Yazılır?

Kafiyeli Şiir Nasıl Yazılır Şiir; insanların duygularını ifade etmek için, belli kurallar çerçevesinde yazdıkları metin türüdür. Buradaki belli kurallardan kasıt, şüphesiz ki şiirlerde kullanılan kafiye, redif ve benzer ses uyumlarıdır. Yani ahenktir. Elbette ki her şiirin kafiyeli, redifli yazılması gibi bir zorunluluk yoktur; ancak bana...

108 3
Kafiyeli Şiir
Nasıl Yazılır
Şiir; insanların duygularını ifade etmek için, belli
kurallar çerçevesinde yazdıkları metin türüdür. Buradaki belli kurallardan
kasıt, şüphesiz ki şiirlerde kullanılan kafiye, redif ve benzer ses
uyumlarıdır. Yani ahenktir. Elbette ki her şiirin kafiyeli, redifli yazılması
gibi bir zorunluluk yoktur; ancak bana sorarsanız şiiri şiir yapan kafiye ve
rediftir. Bu nedenledir ki serbest şiir tarzına bir türlü ısınamadım gitti.
Şiir yazılacaksa kafiyeli yazılmalı, hece ölçüsüne uygun olmalı. Serbest şiirde
bu söylediklerim yoktur. Mısralar gelişigüzel yazılır, cümleler devrik hale
getirilir, duygular anlatılmaya çalışılır o kadar… Bu anlamda duygularını
düzgün bir şekilde ifade edebilen her insan serbest şiir yazabilir. Ancak
kafiyeli ve redifli şiir yazmak öyle değildir. Dili iyi kullanmanın yanında
bazı tekniklerin de bilinmesi gerekmektedir. Peki iyi bir kafiyeli ve redifli şiir nasıl yazılır? Güzel şiir yazmak için ne
yapılmalıdır?
1 . Kafiye ve Redifin Ne Olduğu İyi Bilinmeli!

Yazmak istediğiniz şiir şayet kafiye ve redifli olacaksa,
öncelikle bu kavramların ne olduğunu iyi bilmelisiniz. Peki, kafiye nedir,
şiirde nasıl kullanılır? Rediften farkı nedir?
Kafiye: Şiirlerde
mısra sonlarında bulunan ses benzerlikleridir.
Redif: Şiirlerde
mısra sonlarında bulunan ses benzerlikleridir.
   Şimdi eminim ki
kafanız iyice karıştı; çünkü kafiye ve redif için yazdığım cümleler aynı. Doğru,
cümleler aynı ve ortada yanlış bir şey yok. Sadece eksik bir şey var ki o da
kafiyenin rediften farkı… Yukarıda da yazdığım gibi her ikisi de mısra
sonlarındaki ses benzerlikleridir; ancak bir yönüyle kafiye ve redif
birbirinden ayrılmaktadır.
‘’Kafiye; şiirlerde mısra sonlarındaki, aynı görevde
kullanılmamış ses benzerlikleridir. Redif ise şiirlerde mısra sonlarındaki aynı
görevde kullanılmış ses benzerlikleridir.’’
Örnek:
…………batacak
………….satacak
……….…atacak
………….yatacak;
Şeklinde olan bir dörtlük düşünelim. Bu dörtlüklerdeki son
mısralarda ‘’-atacak’’ sesleri aynıdır. Ancak bu seslerden bazıları kafiye
bazıları ise rediftir. Redif için; aynı görevdeki ses benzerlikleri demiştik. O
zaman ‘’-acak’’ seslerinin hepsi gelecek zamanın eki olduğu için bunlar
rediftir; çünkü hepsi aynı görevdedir. Bu dizelerde yer alan diğer bir ses
benzerliği ise ‘’-at’’ sesleridir. Bu sesler, kelime köklerinde yer aldığı ve birbiriyle hiçbir ilgisi bulunmadığı için
kafiyedir.
   Uyarı!: Bir dörtlükte hem kafiye hem de
redif aynı anda kullanıldıysa redif mutlaka sonda bulunmaktadır. Kafiye ise
kelimenin kök veya gövdelerinde aranır. (gövde=bir kelimenin yapım eki almış
halinin toplamı… Örnek:kalem kök iken kalem-lik gövdedir!)
2 . Kafiye Ve Redif Kullanılacak Kelimeler Özenle
Seçilmelidir!

   Aslına bakarsanız
bu iş, hiç de kolay değildir. Öyle ki bazı şairler uyumlu bir sözcük bulabilmek
için aylarca düşünmüşlerdir. Ancak bizim bu anlatımımız işin ehli insanlar için
değil, az buçuk bu işi kavrayabilecek öğrenciler ve diğer vatandaşlar içindir.
Kafiyeli şiir yazmak için kullanılan en iyi yöntemlerden birisi, bir biri ile
kafiyeli olabilecek sözcükler bulmaktır. Bunun için kafiye sözlükleri bile
yazılmış durumdadır. Peki, kafiyeli sözcükler nasıl seçilir?
   Diyelim ki şiir
yazmaya karar verdiniz ve ilk mısraınızı yazdınız. İlk mısraınız ise şu
şekilde:
‘’O şehidin annesi,
bağrına basmış bir taş’’
   Gördüğünüz gibi bu
dizenin son kelimesi ‘’taş’’ sözcüğüdür. İşte bizim burada yapmamız gereken bu
kelime ile kafiyeli başka uygun sözcükler bulmaktır. Bunlar hangi kelimeler
olabilir? Atıyorum: yaş, baş, kaş, ataş, ateş, leş, hoş, boş… Bu kelimelerden bir
tanesini seçerek ikinci bir dize yazmaya çalışalım.
O şehidin annesi,
bağrına basmış bir taş
Aylar yıllar geçmiş
de, dinmemiş gözünde yaş
   Evet, arkadaşlar gördüğünüz gibi son
sesleri kafiyeli olan bir beyit yazdık. İsteğe göre, bu dörtlük (kıta) halinde
de yazılabilir. Dizelere takılmayın. Bu an için, düşünmeden yazdığım dizeler
olduğu için, edebi yönü olmayabilir. Maksadım, tekniği öğretmek.
3 . Hece Ölçüsünü Tutturmak Çok Önemli!

Bir şiiri şiir yapan en önemli unsurlardan biri hece
ölçüsüdür. Yani şiirdeki dizelerin hece sayılarının eşit olmasıdır. Yukarıda
verdiğimiz ikiliğe bir göz atalım isterseniz:
O şe-hi-din an-ne-si,
bağ-rı-na bas-mış bir taş
Ay-lar yıl-lar geç-miş
de, din-me-miş gö-zün-de yaş
   Her iki dizedeki heceleri saydığınızda,
iki dizede de 14 hece bulunduğunu göreceksinizdir. Aslında bu hece sayısını
tutturabilmeniz için oturup heceleri saymanıza hiç gerek yok. Siz şiiri okurken
zaten eksiği fazlalığı kendiliğinden anlayabiliyorsunuz. Örneğin bu dizeyi hece
ölçüsüne dikkat etmeden yazdım az önce ve bu başlığa geldiğimde saydım, hece
sayısının eşit olduğunu gördüm. Dilerseniz dizelerin birinden, çıkarılabilecek
bir kelimeyi çıkarın bakalım ne olacak. Şiirin ahengi bozuldu değil mi?
4 . İlhama Dikkat Etmek!

   Şiir yazabilmeniz için ilham gelmesi
şart değil; ancak bazen bir anda aklınıza öyle ifadeler gelir ki siz bile
şaşırırsınız. Sizlere tavsiyem böyle anları iyi değerlendirmenizdir. Böyle bir
durum yaşadığınızda aklınıza gelen ifadeleri hemen not alın. Zamanı gelince
size mutlaka yarayacaklardır. Bu tür ilhamlar bana çoğu defa uyuma
hazırlıklarında gelir ve maalesef sabah yazarım diye geçiştirdiğim için sabah
uyandığımda çoktan unutmuşumdur.
5 . Bilinen Güzel Şiirleri Mutlaka Okumalısınız!

Şiir yazabilmenin en güzel yolu şiir okumaktır. Örneğin siz
kafiyeli ve hece ölçüsüyle yazılmış şiir tutkunu iseniz Necip Fazıl’ı iyi
irdelemelisiniz. O ve ona benzer üstatların şiirlerini okumalı, gerekirse
çoğunu ezberlemelisiniz. Ancak o zaman iyi ve kaliteli şiirler yazabilirsiniz.
Etiketler

Yorum Sırası Sizde

3 comments

  1. dergi Cevapla

    Bilgilendirmeniz için teşekkürler.. Kaliteli paylaşımlarınızın devamını bekliyoruz. Kolay gelsin!

  2. ridvanozkan Cevapla

    Düşünceleriniz için ben teşekkür ederim.

  3. Adsız Cevapla

    Çok teşekkür ederim yazdığınız için

css.php