Kısaltmaların Yazımı

    Türk Dil Kurumunun (TDK) kısaltmalarla ilgili yaptığı açıklamalar aşağıdaki gibidir. Kısaltmaların yazımı, duruma göre değişebilmektedir. Şimdi dilerseniz kısaltmaların nasıl yazıldığını beraber inceleyelim. Kısaltmalar Nasıl Yazılır? ‘’Kısaltma; bir kelimenin, terimin veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi...

158 0
    Türk Dil Kurumunun (TDK) kısaltmalarla ilgili yaptığı
açıklamalar aşağıdaki gibidir. Kısaltmaların yazımı, duruma göre
değişebilmektedir. Şimdi dilerseniz kısaltmaların nasıl yazıldığını beraber
inceleyelim. Kısaltmalar Nasıl Yazılır?
‘’Kısaltma; bir
kelimenin, terimin veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile
daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmalarla ilgili
kurallar şunlardır:

-Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön
adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla
yapılır:
Örnekler
TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
 TDK (Türk Dil Kurumu)
ABD (Amerika Birleşik Devletleri)
 KB (Kutadgu Bilig)
TD (Türk Dili), TK (Türk Kültürü)
TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi)
 B (batı), D (doğu)
G (güney)
 K (kuzey)
GB (güneybatı)
GD (güneydoğu)
KB (kuzeybatı)
KD (kuzeydoğu)
Ancak bazen
kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da
görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür
kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma
amacı güdülür:
 BOTAŞ (Boru Hatları
ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi)
 İLESAM (İlim ve
Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği)
TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi)
Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe)
kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta
kullanılmaz.

Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır:
Örnekler
m (metre)
 mm (milimetre)
cm (santimetre)
km (kilometre)
 g (gram)
kg (kilogram)
 l (litre)
 hl (hektolitre)
mg (miligram)
m² (metrekare)
 cm² (santimetrekare)
 Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla
ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk
harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan
kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins
isim ise ilk harf küçük olur:
 Alm. (Almanca)
 İng. (İngilizce)
 Kocatepe Mah.
(Kocatepe Mahallesi)
Güniz Sok. (Güniz Sokağı)
 Prof. (Profesör)
Dr. (Doktor)
 Av. (Avukat)
 Alb. (Albay)
Gen. (General)
sf. (sıfat)
 haz. (hazırlayan)
çev. (çeviren)
ed. (edebiyat)
fiz. (fizik)
kim. (kimya)
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin
okunuşu esas alınır: cm’yi, kg’dan, mm’den, kr.un. Büyük harflerle yapılan
kısaltmalara getirilen eklerde ise kısalt­manın son harfinin okunuşu esas
alınır: BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin vb. Ancak kısaltması büyük
harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde
kısaltmanın okunuşu esas alınır: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya vb.

UYARI: Numara
sözünün kısaltması da kelime gibi okunduğundan getirilecek olan ek okunuşa göre
getirilecektir: No.lu, No.suz
UYARI 2: Sonunda
nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle
ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin
veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: vb.leri, Alm.dan, İng.yi;
cm³e (santimetreküpe), m²ye (metrekareye), 64ten (altı üssü dörtten) vb.
UYARI 3: Sert
ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman oku­nuşta sert ses yumuşatılmaz: AGİK’in
(AGİĞ’in değil), CMUK’un (CMUĞ’un değil), RTÜK’e (RTÜĞ’e değil), TÜBİTAK’ın
(TÜBİTAĞ’ın değil) vb.

Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin
yu­muşatılması normaldir: ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE), FİSKOBİRLİK’in (söylenişi
FİSKOBİRLİĞİN) vb.
Etiketler

Yorum Sırası Sizde

css.php